Σύμβαση Δικαιόχρησης (Franchising)

Από οικονομική άποψη, το franchising αποτελεί μια μέθοδο marketing, δηλαδή ένα σύστημα προώθησης προϊόντων ή υπηρεσιών στον τελικό καταναλωτή. Συνίσταται στην εμπορική συνεργασία μεταξύ ανεξάρτητων επιχειρήσεων διαφορετικών κατά κανόνα βαθμίδων, που δραστηριοποιούνται δηλαδή σε διαφορετικά επίπεδα αγοράς (παραγωγός και έμπορος, έμπορος χονδρικής και λιανικής, αντίστοιχα). Έτσι, συνεργαζόμενα μέρη είναι συνήθως μία μεγάλη επιχείρηση και μια μικρότερη.

Σκοπός της πρώτης είναι η επέκταση του δικτύου διανομής της, δηλαδή η αύξηση των σημείων λιανικής πώλησης ή διάθεσης των υπηρεσιών της, ενώ της δεύτερης η αύξηση του κέρδους, με την εκμετάλλευση της εμπορική φήμης, της οργάνωσης και της τεχνογνωσίας (know – how) της πρώτης.

Από νομική άποψη, το franchising είναι μία σύμβαση συνεργασίας δύο ανεξάρτητων επιχειρήσεων με την οποία η μία, που ονομάζεται δικαιοπάροχος ή δότης (franchisor), παραχωρεί στην άλλη, τον δικαιοδόχο ή λήπτη (franchisee), έναντι άμεσου ή έμμεσου οικονομικού ανταλλάγματος, το δικαίωμα εκμετάλλευσης του λεγόμενου «συνόλου» ή «πακέτου» franchising με σκοπό την εμπορία συγκεκριμένου τύπου προϊόντων ή υπηρεσιών.

Ως «πακέτο» franchising (franchise package) νοείται το σύνολο των δικαιωμάτων βιομηχανικής ή πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορούν εμπορικά σήματα και επωνυμίες, πινακίδες καταστημάτων, πρότυπα χρήσης, σχέδια, ευρεσιτεχνίες και τεχνογνωσίες (know – how).

Η συνεργασία αυτή του franchising, χαρακτηρίζεται από αυστηρό συγκεντρωτισμό, τον οποίο διευθύνει και ελέγχει αποκλειστικά ο δότης.

Αυτός αποφασίζει τη στρατηγική και οργανώνει τις πωλήσεις, με βάση τις γνώσεις και την πείρα που έχει αποκτήσει στους τομείς παραγωγής και διάθεσης ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών.

Οι λήπτες απλώς παραλαμβάνουν την υπάρχουσα οργανωτική δομή, καθιστάμενοι μέλη ενός ενιαίου συστήματος διανομής, το οποίο επεκτείνεται ακτινοειδώς, χωρίς όμως αυτοί να συνδέονται μεταξύ τους συμβατικά ή με οποιοδήποτε άλλο ενοχικό δεσμό.

Ο συγκεντρωτισμός αυτός εκφράζεται προς τα έξω με τον υψηλό βαθμό ομοιομορφίας στην οργάνωση και στις μεθόδους πώλησης των επιχειρήσεων που ανήκουν στο ίδιο σύστημα franchising (πχ. ομοιομορφία στην εμφάνιση και συσκευασία του προϊόντος, στη διακόσμηση των καταστημάτων, την εμφάνιση και στη συμπεριφορά του προσωπικού προς τους πελάτες κ.ο.κ.), αλλά και με τη διαμόρφωση ενιαίων τιμών πώλησης των ίδιων προϊόντων.

ΜΟΡΦΗ FRANCHISING: Franchising διανομής

Οι συμβάσεις franchising διακρίνονται σε περισσότερα είδη-μορφές, ανάλογα με το κριτήριο που θα χρησιμοποιηθεί. Ειδικότερα:

Με βάση το αντικείμενο του franchising μπορούν να διακριθούν τέσσερις επιμέρους μορφές: το franchising διανομής, το franchising υπηρεσιών, το franchising παραγωγής ή το βιομηχανικό franchising και τέλος το μικτό franchising.

Ο δικαιούχος ή λήπτης, εκμεταλλευόμενος το «πακέτο» franchising, περιορίζεται μόνο στην πώληση σε τελικούς καταναλωτές, δηλαδή πωλεί λιανικώς ορισμένα προϊόντα μέσα σε κατάστημα που φέρει το διακριτικό γνώρισμα του δικαιοπαρόχου (πχ. κατάστημα πώλησης καλλυντικών ή ενδυμάτων).

Η μορφή αυτή του franchising αποτελεί και τη πιο συνηθισμένη. Στην Ελλάδα οι γνωστότερες περιπτώσεις συμβάσεων διανομής είναι των επιχειρήσεων Goody’s, Pizza Hut, Mc Donald ‘s, Neoset (έπιπλα), Allouette (παιδικά ενδύματα), Yves Rocher (καλλυντικά), παγωτά Δωδώνη κ.α.

ΜΟΡΦΗ FRANCHISING: Franchising υπηρεσιών

Ο δικαιοδόχος παρέχει υπηρεσίες σε τελικούς χρήστες υπό το διακριτικό γνώρισμα, την εμπορική επωνυμία ακόμα και το σήμα του δικαιοπαρόχου, σύμφωνα με τις οδηγίες που παίρνει από αυτόν.

Οι κύριοι τομείς εμφάνισης του είδους αυτού είναι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις υψηλού επιπέδου (Hilton, Holiday Inn, Sheraton κ.α.), επιχειρήσεις ενοικίασης ή επισκευής αυτοκινήτων (Budget, Avis, Hertz κ.α.), επιχειρήσεις καθαριστηρίων, ταξιδιωτικών γραφείων (Travel Plan κ.α.), φροντιστηρίων εκμάθησης ξένων γλωσσών.

Στο franchising υπηρεσιών εντάσσεται και το κινητό franchising, με χαρακτηριστικό ότι οι διατιθέμενες υπηρεσίες παρέχονται εκτός του επαγγελματικού χώρου της επιχείρησης. Δηλαδή, οι υπάλληλοί της μεταβαίνουν στο χώρο (κατάστημα ή κατοικία) παροχής των υπηρεσιών αυτών.

Ο Κανονισμός 4087/1988 της ΕΟΚ περιέχει ειδική πρόβλεψη σχετικά με τα μεταφορικά μέσα που χρησιμοποιούνται και τις προδιαγραφές που αυτά θα πρέπει να πληρούν.

ΜΟΡΦΗ FRANCHISING: Franchising παραγωγής ή βιομηχανικό franchising

Ο δικαιοπάροχος (ή δότης) παραχωρεί στο δικαιοδόχο (ή λήπτη) την άδεια να παράγει ή να μεταποιεί ορισμένα προϊόντα και στη συνέχεια να τα πωλεί ή να τα μεταπωλεί, θέτοντας πάνω σ’ αυτά το σήμα του δικαιοπαρόχου.

Η παραγωγή ή μεταποίηση των προϊόντων αυτών γίνεται σύμφωνα με τον τρόπο και την εμφάνιση που ο ίδιος ο δικαιοπάροχος προκαθορίζει και γενικότερα κατά τις οδηγίες που εκείνος παρέχει. Ουσιαστικά, πρόκειται περισσότερο για συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης ξένης τεχνογνωσίας ή ευρεσιτεχνίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα franchising αυτής της μορφής αποτελούν οι συμβάσεις με δότη εργοστάσια εμφιάλωσης και πώλησης αναψυκτικών ποτών (Coca- Cola, Fanta, Pepsi- Cola κ.α.).

Συνήθως το είδος αυτό του franchising επιλέγεται από τον δικαιοπάροχο, όταν επιθυμεί να αποφύγει τη μεταφορά των προϊόντων του είτε για οικονομικούς λόγους (αποφυγή κόστους μεταφοράς), είτε για λόγους που σχετίζονται με τη φύση των προϊόντων (κίνδυνος αλλοίωσης).

ΜΟΡΦΗ FRANCHISING: Μικτό franchising

Πρόκειται για μορφές, όπου συνυπάρχουν περισσότερα στοιχεία από τις προηγούμενες τρεις μορφές.

Συνήθως, με τον όρο μικτό franchising νοούμε σύμβαση στην οποία απαντώνται στοιχεία τόσο franchising διανομής όσο και franchising υπηρεσιών.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιου franchising είναι η επιχείρηση πώλησης αυτοκινήτων που παρέχει και υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής τους ή πώλησης καλλυντικών και παροχής υπηρεσιών αισθητικού.

Πάντως, είναι δυνατή η εμφάνιση μορφής μικτού franchising, στην οποία να υπάρχει συγκερασμός περισσότερων στοιχείων όλων των παραπάνω τριών μορφών.

Σύνδεση

Εγγραφή

Σύμβαση Δικαιόχρησης (Franchising)